10 regels voor veilig wandelen in de bergen

Bergen trekken mensen al sinds mensenheugenis aan. Ze bedwingen en erdoorheen dwalen, is precies de vrijheid waar wij outdoorliefhebbers zo van houden. Voor zowel beginners als ervaren wandelaars (een opfriscursus kan geen kwaad) hebben we daarom een paar basisveiligheidstips voor bergtochten voorbereid. De bergen zelf zijn niet gevaarlijk. Gevaarlijk in de bergen is een onverantwoordelijke, onvoorzichtige of ongetrainde persoon. Bergen bereiken misschien niet altijd enorme hoogtes, maar onderschat ze nooit, waar ze ook liggen. Wandelen in de bergen heeft zijn regels, die we moeten volgen om van elke tocht veilig en wel terug te keren.

Waar moet je je op voorbereiden en hoe moet je je in de bergen gedragen om onnodige problemen te voorkomen? Lees de 10 regels voor veilig wandelen in de bergen.

1. De route plannen

Plan je route zorgvuldig. Een goede voorbereiding begint thuis. Zoek alle beschikbare informatie op over de plek waar je naartoe gaat. Pas de moeilijkheidsgraad van het terrein en de lengte van de route altijd aan de minst fitte persoon in de groep aan.

Neem je kinderen mee? Vergeet niet dat ook al heeft een kind niet zo'n uithoudingsvermogen als jij, het je wil evenaren en daarom vaak geen vermoeidheid toont. Neem daarom minstens elk uur pauze. Hetzelfde geldt als je je hond meeneemt op een wandeltocht. Neem kinderen onder de twee jaar niet mee in een kabelbaan, ze kunnen slechter reageren op snelle drukveranderingen.

2. De juiste uitrusting boven alles

Bereid je uitrusting en de afstelling ervan goed voor en controleer deze. Kies je uitrusting op basis van de moeilijkheidsgraad van het terrein en het seizoen. Vertrouw altijd op wat je hebt uitgeprobeerd. Neem geen risico's met nieuwe, ongeteste spullen (dit geldt vooral voor schoenen). Vergeet niet dat de temperatuur daalt met de hoogte, voor elke 100 m met 0,6–1 °C.

Zorg voor stevige enkelschoenen met een antislipzool, een wandelrugzak met een EHBO-set, zonbescherming, warme outdoorkleding die beschermt tegen de wind, voldoende drinken, proviand voor onderweg en een opgeladen mobiele telefoon (een powerbank is ook handig).

Maar sleep geen onnodige spullen mee. De rugzak moet een heupband hebben en het gewicht ervan mag niet meer dan 20 % van jouw lichaamsgewicht bedragen. Eet tijdens de tocht voedsel dat rijk is aan complexe koolhydraten en drink vaak.

3. Wat wordt het weer?

Besteed maximale aandacht aan het weer. Volg de ontwikkeling, de voorspelling en de kans op onweer, sneeuw en lawines. Let op de waarschuwingen van de bergreddingsdienst voor gevaren en veranderingen. Het weer in de bergen is erg wisselvallig. Beoordeel altijd of de weersomstandigheden en het terrein overeenkomen met jouw verwachtingen en de capaciteiten van iedereen in de groep.

4. Weet iemand waar je bent?

Laat altijd aan familie, vrienden of de hutbeheerder weten waar je naartoe gaat en wanneer je van plan bent terug te keren. Als je het plan op wat voor manier dan ook wijzigt, laat het dan weten. Zo voorkom je een onnodige zoekactie. Je kunt ook de app van de bergreddingsdienst downloaden op je mobiele telefoon.

Begin de wandeltocht vroeg in de ochtend, hoe vroeger, hoe beter. Pas het tempo aan de zwakste schakel van de groep aan.

5. Het is misschien wel verder…

Beweeg je niet buiten de gemarkeerde paden. In onbegaanbaar terrein dreigt verlies van oriëntatie, een val of verwonding door vallend gesteente. Snijd geen stukken af. Als je je buiten het pad bevindt, ga dan terug naar de laatst bekende plek. Houd je aan het principe: als je twijfelt, keer dan terug.

6. Weet je waar je bent?

Leer op de juiste manier een kaart met een schaal van 1 : 50 000 of 1 : 25 000, een kompas en een hoogtemeter te gebruiken. Een uitstekend hulpmiddel bij het oriënteren is satellietnavigatie (GPS). Daar waar signaal is, is een mobiele telefoon een van de belangrijkste reddingsmiddelen. Vergeet niet hem mee te nemen en laad hem voor vertrek goed op (en voor de zekerheid ook een powerbank).

7. Met z'n drieën sta je sterker

Ga nooit zonder gezelschap op een wandeltocht. Ideaal zijn groepjes van drie. Bij een ongeluk kunnen er twee helpen, of één blijft bij de gewonde en de ander gaat hulp halen.

8. Een ongeluk zit in een klein hoekje

Neem een EHBO-set mee. Wanneer nodig, is het goed om EHBO te kunnen verlenen. Blijf bij een ongeval zo rustig mogelijk. Roep hulp in voor de gewonde via de mobiele telefoon, licht- of andere signalen. Roep hulp in en laat de gewonde niet alleen.

9. Respect voor de omgeving

Leer de soorten waarschuwingsborden en hun betekenis te herkennen. Bescherm altijd jezelf en de natuur. Neem je afval mee. Overschat je capaciteiten en krachten niet, noch de krachten en capaciteiten van je partners in de groep. Beschadig of verplaats geen oriëntatieborden en paalmarkeringen, soms hangen hier mensenlevens van af. Onderschat nooit de kracht van de bergen, hoe ze ook zijn.

10. Verzekering

Zeker is zeker. Voor alle reizen naar de bergen raden we een goede reisverzekering aan, ook als je bijvoorbeeld maar een weekendje weggaat. En als je geen ongevallenverzekering hebt, is zelfs een eendaagse reisverzekering zeker de moeite waard. Een reisverzekering kost een paar euro en geeft je gemoedsrust. Elke behandeling in het buitenland, zoals de inzet van de bergreddingsdienst, een ziekenhuisverblijf of een operatie, brengt duizenden euro's aan kosten met zich mee. Dat wil je niet.

Internationale noodsignalen

Een roep om hulp in de bergen wordt gegeven met een geluidssignaal (met een fluitje) of een lichtsignaal (met een hoofdlamp) zes keer per minuut, waarna een minuut pauze volgt. Antwoord van de hulpverleners: drie signalen per minuut.

Wanneer je in visueel contact bent met een helikopter, geef je met je handen tekens aan de bemanning en sta je altijd met je rug naar de wind.

• We hebben hulp nodig: steek beide armen omhoog in de vorm van de letter Y (yes) of gebruik een groen licht.
• We hebben geen hulp nodig: steek één arm schuin omhoog en houd de andere schuin omlaag, in de vorm van de letter N (no), of gebruik een rood licht.

Je kunt de piloot de windrichting aanwijzen met een kledingstuk. Benader een helikopter altijd van voren, pas als de rotorbladen stilstaan, of op aanwijzing van de bemanning. De landingsplaats moet een straal hebben van ongeveer 15 m.

Belangrijke nummers

• Bergreddingsdienst in Tsjechië: +420 1210
• Medische hulpdienst in Tsjechië: 155
• Europees alarmnummer (ook in Nederland): 112

Elk moment op de bergkammen geeft je een gevoel van totale harmonie en rust. Bergen zijn tenslotte dichter bij de zon en de stroom van energie, die je de ruimte in kan schieten, is gewoon perfect. En vooral gratis. Dus pak je spullen en ga naar buiten.

Maar onthoud dat ongelukken en pech niet alleen anderen overkomen. Doe er daarom alles aan om de risico's die je in de bergen loopt, zo klein mogelijk te houden.